Trả lời ngắn: Ở hầu hết quán nhậu Việt đều có vài món gần như chay sẵn: đậu phộng luộc, đậu hũ chiên giòn hoặc chiên sả, khoai tây chiên, khoai lang chiên, bắp nướng, đậu bắp luộc, dưa leo, rau muống xào. Điều cần làm là dặn bếp bỏ nước mắm, dầu hào, mỡ hành, hạt nêm có thịt và xào chảo sạch, gọi một hai đĩa riêng cho mình, và thống nhất cách góp tiền trước. Không cần giải thích dài; một câu "mình ăn chay, mình gọi thêm vài món" là đủ.
Buổi nhậu sau giờ làm là nơi đồng nghiệp gần nhau hơn, nên người mới ăn chay thường đứng trước hai lựa chọn khó chịu: từ chối luôn để đỡ phiền, hoặc đi rồi ngồi gặm dưa leo cả buổi. Có cách thứ ba dễ hơn nhiều. Bài này liệt kê món nào ở quán nhậu thường an toàn, món nào cần hỏi, câu dặn bếp ngắn gọn, cách chia tiền không ai thấy thiệt, và cách giữ không khí khi có người tò mò hỏi đi hỏi lại.
Món chay sẵn có ở quán nhậu: gọi được ngay
Quán nhậu bình dân thường có thực đơn khá giống nhau. Bảng dưới chia theo mức độ yên tâm, dựa trên cách các quán thường nấu; mỗi quán một khác, nên những món ở cột "cần hỏi" luôn phải hỏi.
| Món | Mức độ | Điều cần hỏi hoặc dặn |
|---|---|---|
| Đậu phộng luộc, đậu phộng rang muối | Thường an toàn | Hỏi rang với mỡ hay dầu |
| Dưa leo, cóc, ổi chấm muối ớt | Thường an toàn | Muối tôm có tôm, xin muối ớt hoặc muối hột |
| Đậu bắp luộc, rau luộc | Thường an toàn | Xin chấm xì dầu thay nước mắm, chao |
| Khoai tây chiên, khoai lang chiên | Cần hỏi | Dầu chiên có chung với đồ mặn không; bột chiên có trứng không |
| Đậu hũ chiên giòn, đậu hũ chiên sả | Cần hỏi | Dầu chiên, chấm nước mắm hay xì dầu; sả có phi mỡ không |
| Bắp nướng mỡ hành | Cần dặn | Xin nướng trần hoặc quét dầu thay mỡ, bỏ tép khô |
| Rau muống, cải xào tỏi | Cần dặn | Không dầu hào, không nước mắm, không hạt nêm thịt, chảo sạch |
| Nộm, gỏi | Thường không chay | Hay có tôm khô, nước mắm; chỉ gọi nếu quán làm riêng |
| Cà pháo, dưa muối | Thường không chay | Cà pháo hay ăn kèm mắm tôm; dưa muối có thể có nước mắm |
| Lẩu nấm, lẩu thái | Thường không chay | Nước lẩu thường ninh xương; chỉ gọi khi quán có nước lẩu chay riêng |
Những gia vị động vật hay "nấp" trong món xào là nước mắm, dầu hào, hạt nêm vị thịt, mỡ hành, tép khô. Bài gọi món chay ở quán không chay có danh sách đầy đủ hơn và cách nhận ra.
Câu dặn bếp ngắn gọn, dễ làm
Quán nhậu đông, bếp bận; câu dặn càng ngắn và cụ thể thì càng được làm đúng. Thay vì "làm chay giúp em", vốn mỗi người hiểu một kiểu, hãy nói rõ thứ cần bỏ:
- "Đĩa rau muống xào này anh xào chảo sạch giúp em, không dầu hào, không nước mắm, nêm muối với đường thôi."
- "Bắp nướng em xin không mỡ hành, không tép, quét dầu ăn thôi."
- "Đậu hũ chiên cho em chén xì dầu chấm thay nước mắm."
Nếu bạn ăn chay không hành tỏi, dặn thêm "không hành, không tỏi"; nhưng nên biết là quán nhậu rất khó đáp ứng đủ, vì nhiều món đã phi tỏi sẵn. Gặp quán quen, lần đầu dặn kỹ, những lần sau chỉ cần nói "như lần trước". Đến sớm 10 phút trước mọi người để dặn bếp cũng giúp bạn khỏi phải đứng giữa bàn giải thích.
Gọi đĩa riêng: bao nhiêu là vừa
Bàn nhậu thường gọi món chung, mọi người gắp. Người ăn chay nên gọi 2–3 món riêng ngay từ đầu, không đợi xem bàn gọi gì. Một bộ đơn giản cho một người, đủ no qua buổi tối:
- Một món có đạm: đậu hũ chiên sả hoặc đậu hũ chiên giòn (một đĩa thường 200–300 g đậu), hoặc đĩa đậu phộng luộc.
- Một món rau: rau muống xào dặn chay, hoặc đậu bắp luộc, dưa leo.
- Một món tinh bột: khoai tây chiên, khoai lang chiên, bắp nướng, hoặc cơm chiên dặn chay nếu quán có.
Gọi xong, đặt đĩa của mình ở góc gần chỗ ngồi để người khác biết đó là phần chay, đồng thời mời mọi người gắp thử. Đậu hũ chiên sả nóng giòn thường hết nhanh hơn bạn nghĩ, nên đừng ngại gọi thêm. Ăn no ngay từ đầu cũng giúp bạn không thấy mệt khi buổi nhậu kéo dài; bữa chay ít đạm và chất béo thì đói nhanh hơn. Nếu muốn ăn chắc bụng, ăn một bữa nhẹ có đậu, cơm trước khi đi.
Góp tiền sao cho công bằng
Đây là chuyện tế nhị nhưng nói rõ một lần thì nhẹ cả nhóm. Cách chia phổ biến trong các nhóm đồng nghiệp:
| Cách chia | Khi nào hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Chia đều đầu người | Nhóm thân, chênh lệch không đáng kể | Bạn không uống, ăn món rẻ thì thiệt; chấp nhận được thì cứ chia đều cho nhanh |
| Tách tiền đồ uống có cồn | Bạn không uống bia rượu | Người uống chia tiền bia; đồ ăn chia đều |
| Bạn trả riêng phần mình | Nhóm đông, món của bạn tách hẳn | Ghi nhớ món đã gọi, báo thu ngân trả riêng |
| Chia đều nhưng bạn góp món chay cho bàn | Muốn giữ không khí "ăn chung" | Món chay bạn gọi cũng mời cả bàn ăn |
Lời khuyên thực tế: nói trước khi gọi món, không nói lúc tính tiền. Một câu như "Mình không uống bia, phần bia anh em chia nhé, đồ ăn mình góp đều" ở đầu buổi nghe rất bình thường; cùng câu đó lúc cầm hoá đơn dễ thành ra so đo.
Đồ uống: ly của mình trên bàn
Nhiều người ăn chay vẫn uống bia, nhiều người không; đó là chuyện riêng. Nếu bạn không uống, quán nhậu nào cũng có trà đá, nước ngọt, nước suối, nhiều quán có nước sấu, nước chanh, nước mía, sữa đậu nành. Gọi ngay ly của mình khi vừa ngồi, khi cụng ly thì cụng bằng ly đó; tay đã có ly thì ít bị mời. Băn khoăn về rượu bia khi ăn chay theo tín ngưỡng có trong bài ăn chay có được uống rượu bia không.
Giữ không khí: khi bị hỏi đi hỏi lại
Người mới ăn chay thường bị hỏi những câu quen thuộc: "Sao lại ăn chay?", "Ăn vậy có đủ chất không?", "Một miếng thôi có sao đâu". Đa số là tò mò chứ không có ý chê. Vài cách để câu chuyện nhẹ và nhanh qua:
- Trả lời ngắn và thật: "Mình ăn chay vì thấy người nhẹ hơn" hoặc "Nhà mình ăn chay theo đạo". Một câu, không bài giảng.
- Chuyển sang đồ ăn: "Đậu chiên sả quán này ngon lắm, anh thử miếng không?" Đồ ăn ngon là câu trả lời tốt nhất.
- Không phán người khác: đừng bình luận đĩa thịt của ai; mình không muốn bị hỏi mãi thì cũng không hỏi lại.
- Khi bị ép: "Cảm ơn anh, mình no rồi" lặp lại nhẹ nhàng. Bị ép mãi thì cười cho qua, không cần tranh luận ở bàn nhậu.
Muốn có sẵn vài câu trả lời cho câu hỏi của đồng nghiệp, đọc bài mới ăn chay, trả lời câu hỏi của đồng nghiệp.
Khi bạn được chọn quán
Nếu đến lượt bạn rủ hoặc chọn chỗ, đây là cơ hội để cả nhóm thấy ăn chay không nhạt. Chọn quán có cả món mặn lẫn món chay rõ ràng, hoặc quán chay có món nhậu: nấm nướng, đậu hũ chiên, chả giò chay, gỏi chay, lẩu nấm. Một số quán chay hiện đại có cả bia, đồ uống không cồn. Đặt bàn trước, gọi trước vài món chay đặc trưng cho bàn, để mọi người ăn món của quán chứ không phải "ăn chay vì bạn". Gợi ý chọn quán chay theo trường phái có ở bài chọn quán chay ở Việt Nam; thêm mẹo ăn uống ngoài hàng có ở chuyên mục ăn chay ngoài hàng.
Câu hỏi thường gặp
Đi nhậu ăn chay thì gọi món gì?
Đậu phộng luộc, đậu hũ chiên sả, khoai chiên, bắp nướng không mỡ hành, đậu bắp luộc, dưa leo, rau muống xào dặn chay. Gọi riêng 2–3 món ngay từ đầu để không phải chờ bàn.
Rau muống xào tỏi ở quán có chay không?
Thường không hẳn, vì quán hay nêm nước mắm, dầu hào, hạt nêm vị thịt và xào chung chảo. Dặn rõ: chảo sạch, không dầu hào, không nước mắm, nêm muối đường.
Không uống bia thì góp tiền thế nào?
Nói trước khi gọi món: phần bia những người uống chia nhau, phần đồ ăn góp đều. Nói đầu buổi nghe tự nhiên hơn nhiều so với lúc tính tiền.
Đồ chiên ở quán nhậu có chay không?
Món chiên từ khoai, đậu là thực vật, nhưng dầu chiên thường dùng chung với đồ mặn. Người ăn chay linh hoạt thường chấp nhận; người giữ chay nghiêm nên hỏi quán hoặc chọn món luộc.
Có nên từ chối đi nhậu khi mới ăn chay?
Không nhất thiết. Gọi món riêng, mang ly đồ uống của mình và trả lời ngắn khi được hỏi là đủ để vẫn vui với đồng nghiệp. Đi vài lần, mọi người sẽ quen.
Bị ép ăn thịt ở bàn nhậu thì nói sao?
Cảm ơn và từ chối nhẹ nhàng, lặp lại cùng một câu ngắn, rồi chuyển sang mời mọi người món chay của mình. Không cần tranh luận về ăn chay ở bàn nhậu.
Vẫn ngồi cùng bàn, vẫn có món để gắp
Dặn bếp một câu, gọi hai ba đĩa riêng, nói trước chuyện góp tiền: buổi nhậu vẫn vui mà bạn không phải ăn tạm. Tối nào tan tiệc muộn còn đói, Bánh Mì XANH — chuỗi bánh mì thuần chay ở TP.HCM, 5 tiệm mở 24h — vẫn mở cửa và có giao tận nơi.