Ba ngày Tết là chuỗi bữa ăn dày đặc nhất trong năm, và gần như bữa nào cũng xoay quanh thịt. Người ăn chay dễ rơi vào cảnh ngồi vào mâm mà không gắp được gì. Nhưng thực ra mâm Tết truyền thống có rất nhiều món vốn đã chay.
Những món Tết vốn đã chay
Dưa hành và dưa món. Thay hành bằng củ cải và cà rốt nếu kiêng ngũ vị tân.
Củ kiệu muối. Món Tết miền Nam, cũng kiêng nếu giữ ngũ vị tân.
Mứt các loại. Mứt dừa, mứt gừng, mứt bí — hầu hết đều chay.
Hạt dưa và hạt bí. Món nhâm nhi chủ đạo của ngày Tết.
Chè kho. Món tráng miệng Tết miền Bắc, làm từ đậu xanh và đường.
Xôi gấc. Màu đỏ may mắn, hoàn toàn chay.
Bánh chưng chay. Chỉ cần bỏ thịt, thêm đậu xanh và nấm.
Bánh tét chay. Nhân chuối hoặc nhân đậu, món Tết miền Nam.
Canh măng chay. Ninh với nấm và đậu hũ thay xương.
Nem rán chay. Nhân miến, mộc nhĩ, cà rốt và khoai môn.
Trái cây ngũ quả. Phần lễ nghi luôn chay.
Trà và các loại nước. Không có gì phải lo.
Canh khổ qua nhồi đậu hũ. Món Tết miền Nam mang ý nghĩa qua đi cái khổ, nhồi đậu hũ với nấm là chay trọn vẹn.
Bánh chưng và bánh tét chay
Nhân đậu xanh nguyên chất là cách đơn giản nhất. Bỏ thịt, tăng đậu và nêm đậm hơn.
Thêm nấm hương và mộc nhĩ vào nhân. Bù lại phần vị đậm mà thịt mang lại.
Xào nhân trước khi gói. Bước quan trọng giúp nhân đậm và không bị nhão.
Nêm nhân mạnh tay hơn bánh thường. Vì gạo nếp sẽ làm nhạt đi khi luộc.
Thêm chút dầu vào nhân. Bù độ béo của mỡ thịt.
Ướp gạo nếp với muối. Đừng bỏ qua, gạo nhạt là bánh nhạt.
Ngâm gạo nếp qua đêm. Sáu tới tám tiếng, đây là bước không rút ngắn được.
Ngâm đậu xanh riêng. Bốn tiếng là đủ.
Lá dong rửa sạch và lau khô. Ướt là bánh dễ mốc.
Luộc tám tới mười tiếng. Bánh chay ít mỡ nên cần luộc kỹ để nếp nhừ đều.
Ép bánh sau khi vớt. Ép ráo nước thì bánh để được lâu hơn.
Bánh chay để được ít ngày hơn bánh có thịt. Cất tủ lạnh và hấp lại khi ăn.
Gói chặt tay hơn bánh có thịt. Nhân chay ít mỡ nên bánh dễ lỏng, gói lỏng là luộc xong nước vào trong.
Thay nước luộc giữa chừng nếu luộc quá lâu. Nước đục và có mùi sẽ ám ngược vào bánh.
Món để được nhiều ngày
Đậu hũ kho tương. Càng để càng ngấm, món chủ lực ba ngày Tết.
Nấm kho gừng. Để tủ lạnh được năm sáu ngày.
Măng khô kho. Món Tết truyền thống, bản chay rất ngon.
Su hào và cà rốt ngâm chua ngọt. Giòn, chống ngán, làm một lần ăn cả Tết.
Dưa cải muối. Món kèm không thể thiếu.
Chả chay hấp. Cắt lát ăn dần, tiện khi có khách bất ngờ.
Giò lụa chay. Nhiều nơi bán sẵn, hoặc tự làm từ tàu hũ ky.
Mít non kho. Kết cấu như thịt, để được vài ngày.
Lạc rang muối. Món nhâm nhi và cũng là nguồn đạm.
Ruốc nấm. Ăn với xôi và bánh chưng rất hợp.
Chia phần vào hộp nhỏ. Hâm đúng phần cần, phần còn lại giữ nguyên.
Ghi ngày nấu. Ba ngày Tết rất dễ mất dấu thời gian.
Nấu vừa đủ hai ngày một lần. Nấu một nồi cho cả Tết là tới mùng ba không ai muốn đụng đũa nữa.
Đi chúc Tết và ăn cỗ
Báo trước với chủ nhà nếu ở lại ăn. Một tin nhắn là đủ, và họ sẽ cảm kích.
Ăn no trước khi đi. Cách đơn giản nhất, không phải phiền ai.
Mang theo một món chay làm quà. Vừa lịch sự vừa đảm bảo có món ăn được.
Gắp các món rau và dưa. Mâm nào cũng có, không ai để ý.
Không giải thích dài dòng giữa mâm. Nói ngắn rồi ăn bình thường.
Từ chối nhẹ nhàng khi bị gắp cho. Cảm ơn rồi để sang bên, không cần làm to chuyện.
Uống trà thay vì rượu nếu không uống. Giữ không khí mà không phải giải thích.
Khen món ăn của chủ nhà. Điều họ mong nghe nhất.
Không bình luận về chuyện ăn thịt. Tết không phải dịp cho những cuộc tranh luận đó.
Chuẩn bị câu trả lời ngắn cho câu hỏi quen. Sẽ có rất nhiều người hỏi trong ba ngày.
Giữ tinh thần vui vẻ. Tết là dịp sum họp, ăn uống chỉ là một phần.
Linh hoạt nếu hoàn cảnh đòi hỏi. Nhiều người nới lỏng ngày Tết và điều đó hoàn toàn ổn.
Mang theo một hộp nhỏ đồ nhà nấu. Khi ở lại ăn thì đặt lên mâm chung, chủ nhà thường rất vui.
Giữ sức khoẻ qua Tết
Ăn nhiều rau xanh mỗi ngày. Ba ngày Tết là ba ngày ít rau nhất trong năm.
Uống đủ nước. Bánh chưng và mứt đều mặn ngọt, rất khát.
Hạn chế mứt và bánh kẹo. Lượng đường trong ba ngày Tết có thể rất lớn.
Giữ giờ ăn tương đối đều. Ăn vặt liên tục cả ngày là nguyên nhân của mệt mỏi.
Vẫn bổ sung B12 đều đặn. Đừng để lọ thuốc bị quên trong dịp bận rộn.
Đi bộ mỗi ngày. Chỉ cần hai mươi phút là đủ.
Ngủ đủ giấc. Khó nhưng đáng cố gắng.
Không ăn đồ để quá lâu. Thời tiết Tết miền Nam rất dễ làm hỏng thức ăn.
Hâm kỹ đồ thừa trước khi ăn. Nguyên tắc an toàn cơ bản.
Chuẩn bị sẵn cháo hoặc canh nhẹ. Cho lúc bụng đầy khó chịu.
Trở lại nếp ăn thường ngay sau Tết. Đừng kéo dài mấy ngày ăn thả cửa.
Ghi lại món nào cả nhà thích. Năm sau chuẩn bị nhanh hơn nhiều.
Ăn một bữa thật nhẹ mỗi ngày. Cháo hoặc canh rau, cân lại hai bữa còn lại vốn đã rất đầy.
