Người mới ăn chay hay mắc một lỗi tốn kém: mua theo công thức. Mỗi món mới lại sắm một chai gia vị, ba tháng sau tủ đầy chai dùng một lần. Cách tốt hơn là dựng một bộ nền dùng được cho hầu hết món, rồi mở rộng dần theo món bạn thật sự nấu.
Mua đợt đầu
Nước tương loại ngon. Đây là gia vị nền của gần như mọi món chay, đừng tiết kiệm ở chỗ này.
Dầu ăn trung tính để xào. Dầu đậu nành hoặc dầu hướng dương chịu nhiệt tốt và không át vị.
Muối và tiêu. Tiêu nên mua hạt và tự xay, khác hẳn tiêu xay sẵn.
Đường thốt nốt hoặc đường vàng. Vị sâu hơn đường trắng, dùng trong món kho rất hợp.
Đậu hũ tươi. Nguyên liệu trung tâm, mua hai ba miếng mỗi lần đi chợ.
Gạo. Có nhà rồi thì bỏ qua, nhưng nên thêm một túi gạo lứt để đổi bữa.
Một hai loại đậu khô. Đậu đen và đậu xanh là hai cái tên dùng được nhiều nhất.
Nấm hương khô. Nguồn vị đậm số một trong bếp chay, để được cả năm.
Nấm mèo khô. Cho kết cấu giòn, dùng trong nhân và món xào.
Hành boa rô nếu kiêng hành tỏi. Nhiều nhà chay dùng thứ này thay hành.
Gừng và sả tươi. Hai loại gia vị tươi có mặt trong nhiều món nhất.
Rau theo mùa. Mua thứ đang rẻ và tươi, đừng theo công thức cứng nhắc.
Một chai giấm gạo. Dùng để trộn gỏi, pha nước chấm và khử mùi một số loại rau củ — rẻ, để được lâu và có mặt trong nhiều món hơn bạn tưởng.
Mua đợt hai
Tương hột và chao. Hai nguồn vị lên men làm món chay đậm đà hẳn.
Dầu mè. Nhỏ vài giọt cuối cùng, mùi thơm thay đổi cả món.
Bột nêm chay từ nấm và rau củ. Tiện cho ngày bận, nhưng đừng lệ thuộc.
Nước cốt dừa đóng hộp. Cho cà ri và chè, để được lâu.
Cà ri bột và bột nghệ. Mở ra cả một nhóm món mới.
Ngũ vị hương. Dùng trong món kho và món tiềm.
Tàu hũ ky khô. Nguồn đạm đậm đặc, ngâm là dùng được ngay.
Mì căn hoặc bột mì căn. Cho ai muốn làm món giả mặn tại nhà.
Bún khô và miến. Đổi bữa mà không cần đi chợ.
Mè trắng và mè đen. Làm muối mè, rắc lên cơm.
Đậu phộng rang. Dùng trong nước chấm và món trộn.
Me chua hoặc bột me. Nguồn chua khác chanh, làm canh chua đúng vị.
Mua khi đã nấu quen
Men dinh dưỡng. Vị giống phô mai, tăng chiều sâu cho món Tây.
Nước tương đậm đặc kiểu Nhật. Dùng cho món kho và nước dùng.
Tương miso. Nguồn vị umami mạnh, hợp cả canh lẫn sốt.
Đậu lăng đỏ và đậu gà. Mở rộng sang các món Ấn và Trung Đông.
Hạt quinoa. Đổi món khi chán cơm, giàu đạm.
Dầu ô liu nguyên chất. Cho salad và món không nấu, không dùng để chiên.
Giấm táo và giấm gạo. Hai loại giấm dùng được nhiều nhất.
Sốt tương ớt sriracha chay. Đọc nhãn, một số loại có mắm.
Rong biển khô. Cho canh và cơm cuộn.
Hạt chia và hạt lanh. Cho omega ba và làm chất kết dính thay trứng.
Bột năng và bột bắp. Làm sánh nước sốt.
Sữa thực vật không đường. Nấu ăn tiện hơn loại có đường rất nhiều.
Dụng cụ cần có
Một chảo chống dính tốt. Món chay nhiều rau và đậu hũ, chảo tốt giúp giảm dầu.
Một nồi cỡ vừa để nấu canh. Hai lít rưỡi là cỡ dùng được cho hầu hết gia đình nhỏ.
Một nồi lớn cho món ninh và hầm. Cũng dùng khi đãi khách.
Dao bào rau củ. Việc gọt chiếm nhiều thời gian nhất trong bếp chay.
Một con dao tốt và một thớt lớn. Đầu tư một lần dùng nhiều năm.
Rổ quay rau. Rau ráo là yếu tố quyết định với gỏi và món cuốn.
Máy xay cầm tay. Xay sốt, xay súp, làm sữa hạt lượng nhỏ.
Nồi cơm điện có chế độ nấu gạo lứt. Gạo lứt nấu chế độ thường thì cứng.
Hộp đựng thực phẩm nhiều cỡ. Nấu một lần ăn nhiều bữa cần hộp tốt.
Cân bếp nhỏ. Giúp làm bánh và kiểm soát khẩu phần.
Xửng hấp. Hấp là cách nấu ít dầu nhất và giữ chất tốt nhất.
Nồi chiên không dầu nếu ngân sách cho phép. Làm đậu hũ giòn với rất ít dầu.
Một cái muôi vớt và một cái rây. Vớt đậu hũ khỏi chảo dầu, lọc nước dùng, rửa đậu sau khi ngâm — ba việc xảy ra gần như mỗi tuần.
Sắp xếp và bảo quản
Đồ khô để trong hũ kín có nhãn. Thấy được thì mới dùng tới, để trong túi là quên.
Ghi ngày mua lên nhãn. Đậu để quá một năm nấu mãi không nhừ.
Gia vị để chỗ tối và mát. Không để cạnh bếp dù tiện tay, nhiệt làm hỏng nhanh.
Dầu ăn mua chai vừa. Chai lớn rẻ hơn nhưng bị oxy hoá trước khi dùng hết.
Nấm khô để hũ kín tránh ẩm. Ẩm là mốc, mà mốc nấm thì phải bỏ cả hũ.
Đậu hũ tươi ngâm nước trong tủ lạnh. Thay nước mỗi ngày thì giữ được ba bốn ngày.
Rau thơm bọc khăn giấy ẩm. Giữ tươi lâu gấp đôi so với để trần.
Rau lá rửa trước rồi cất. Giảm ma sát cho bữa tối ngày thường.
Xếp đồ theo tần suất dùng. Thứ dùng hằng ngày ở tầm tay, thứ hiếm để trên cao.
Kiểm tủ mỗi tháng một lần. Dùng trước thứ sắp hết hạn.
Không tích quá nhiều. Đồ khô cũng có hạn và cũng mất vị.
Viết danh sách đi chợ trên tủ lạnh. Hết thứ gì ghi ngay, đi chợ một lần là đủ.
