Một gói bánh quy không có thịt nào trong đó, nhưng có thể chứa mỡ động vật. Một viên kẹo dẻo trông hoàn toàn từ trái cây lại làm bằng gelatin xương. Với người ăn chay nghiêm, biết đọc nhãn là kỹ năng phải học.
Những cái tên cần cảnh giác
Gelatin làm từ da và xương động vật. Có trong kẹo dẻo, thạch, sữa chua đặc và vỏ viên thuốc.
Whey và casein là đạm sữa. Không phù hợp với người thuần chay.
Lactose cũng từ sữa. Xuất hiện trong nhiều loại bánh và bột.
Mỡ động vật ghi là shortening ở một số nhãn. Phải đọc kỹ nguồn gốc.
Chiết xuất carmine hoặc E120 làm từ rệp son. Phẩm màu đỏ trong nhiều loại nước và kẹo.
Shellac hay E904 từ nhựa cánh kiến do côn trùng tiết ra. Lớp bóng trên kẹo và trái cây.
L-cysteine đôi khi từ lông vũ. Phụ gia trong bánh mì công nghiệp.
Mono và diglyceride có thể từ nguồn động vật. Nhãn thường không ghi rõ nguồn.
Vitamin D3 thường từ mỡ cừu. Dạng D2 mới là từ thực vật.
Omega ba có thể từ dầu cá. Kiểm xem có ghi từ tảo không.
Men bia đôi khi lọc bằng bong bóng cá. Ít gặp nhưng có thật.
Đường tinh luyện ở một số nước lọc qua than xương. Chủ yếu là vấn đề với đường nhập khẩu.
Nhóm sản phẩm hay vướng
Bánh kẹo và mứt. Gelatin và phẩm màu động vật xuất hiện nhiều nhất ở đây.
Sữa chua và món tráng miệng. Gelatin dùng làm chất tạo đặc.
Bánh mì công nghiệp. Có thể chứa sữa, bơ hoặc phụ gia từ động vật.
Mì ăn liền. Gói gia vị hay có bột thịt, kể cả loại ghi vị rau củ.
Nước chấm đóng chai. Dầu hào, mắm cá, bột tôm.
Súp và nước dùng đóng gói. Đọc kỹ, nhiều loại có chiết xuất thịt.
Snack và bim bim. Bột phô mai và bột thịt là chuyện thường.
Kem và đồ đông lạnh. Sữa, trứng và gelatin.
Kẹo cao su. Một số loại dùng gelatin và shellac.
Viên thuốc và thực phẩm chức năng. Vỏ nang gelatin là mặc định, phải tìm loại vỏ thực vật.
Rượu vang và bia. Quá trình lọc có thể dùng nguyên liệu động vật.
Đồ chay đóng gói. Nghe ngược đời nhưng một số loại có trứng và sữa.
Cách đọc nhãn nhanh
Đọc từ cuối danh sách lên. Thành phần phụ nằm ở cuối và đó là chỗ hay có vấn đề.
Tìm mục cảnh báo dị ứng trước. Thường in đậm, cho biết ngay có sữa và trứng không.
Chú ý các mã E. Tra nhanh trên điện thoại nếu không nhớ.
Cảnh giác với cụm hương liệu tự nhiên. Cụm này có thể che giấu nguồn động vật.
Cụm chất nhũ hoá cần kiểm thêm. Nguồn có thể là thực vật hoặc động vật.
Tìm ký hiệu chay trên bao bì. Nhanh nhất, nhưng không phải sản phẩm nào cũng có.
Ký hiệu chấm xanh trong ô vuông ở Ấn Độ. Chuẩn rất rõ ràng và đáng tin.
Chứng nhận thuần chay quốc tế. Nghiêm ngặt hơn ký hiệu chay thông thường.
Chữ chay tiếng Việt trên bao bì. Chưa có chuẩn thống nhất nên vẫn nên đọc thành phần.
Chụp ảnh nhãn để tra sau. Tiện khi đang vội trong siêu thị.
Ghi lại các sản phẩm đã kiểm. Lần sau khỏi phải đọc lại.
Nhà sản xuất đổi công thức không báo. Kiểm lại định kỳ với sản phẩm dùng thường xuyên.
Khi nhãn không đủ rõ
Gọi hoặc nhắn tin cho nhà sản xuất. Nhiều hãng trả lời rất nhanh và cụ thể.
Tìm trên trang chủ của hãng. Một số có mục câu hỏi thường gặp về thành phần.
Tham khảo cộng đồng ăn chay trên mạng. Thường đã có người hỏi trước bạn.
Chọn sản phẩm ít thành phần. Danh sách ngắn thì ít chỗ để giấu.
Ưu tiên thực phẩm tươi chưa chế biến. Không có nhãn thì không có gì để lo.
Mua ở cửa hàng chuyên đồ chay. Đã sàng lọc sẵn cho bạn.
Chấp nhận mức không hoàn hảo nếu cần. Truy vết tới cùng mọi phụ gia là bất khả thi.
Đặt ra ngưỡng riêng cho bản thân. Người thì chỉ tránh thành phần chính, người thì tránh tất cả.
Đừng để chuyện này thành nỗi ám ảnh. Mục tiêu là sống tốt hơn chứ không phải hoàn hảo tuyệt đối.
Nói với người bán về nhu cầu của bạn. Cầu tạo cung, nhiều cửa hàng đã tăng hàng chay vì khách hỏi.
Ủng hộ thương hiệu ghi nhãn rõ ràng. Đó là cách khuyến khích thực tế nhất.
Cập nhật kiến thức mỗi năm. Quy định ghi nhãn và công thức sản phẩm đều thay đổi.
Sản phẩm thay thế đáng tin
Kẹo dẻo làm từ pectin. Chất tạo đặc từ trái cây, thay hoàn toàn gelatin.
Thạch rau câu từ agar. Làm từ rong biển, truyền thống Việt Nam luôn dùng thứ này.
Sữa chua thực vật. Từ đậu nành, dừa hoặc hạt điều.
Bơ thực vật không sữa. Đọc nhãn vì nhiều loại vẫn có bột sữa.
Bánh mì thủ công. Thường chỉ có bột, nước, men và muối.
Mì gói chay đúng nghĩa. Có nhiều thương hiệu làm riêng dòng này.
Nước tương và tương hột. Thay được hầu hết nước chấm đóng chai.
Nấm men dinh dưỡng thay bột phô mai. Rắc lên snack tự làm.
Viên nang vỏ thực vật. Hỏi dược sĩ, nhiều loại thuốc có cả hai dạng.
Vitamin D2 hoặc D3 từ địa y. Lựa chọn thuần chay đã có trên thị trường.
Omega ba từ dầu tảo. Nguồn gốc của omega ba trong cá cũng chính là tảo.
Tự làm là cách chắc chắn nhất. Bạn biết chính xác trong đó có gì.
