Đồ chay giả mặn cứu được rất nhiều bữa vội và rất nhiều mâm cỗ. Nhưng nó là thực phẩm công nghiệp, không phải rau củ. Dùng đúng chỗ thì tiện, dùng thay bữa chính hằng ngày thì lợi bất cập hại.
Đồ chay giả mặn làm từ gì
Phần lớn làm từ đạm đậu nành. Đậu nành tách béo ép thành sợi rồi tạo hình, đây là nền phổ biến nhất.
Mì căn làm từ đạm lúa mì. Dai và giống thịt nhất, nhưng người không dung nạp gluten phải tránh.
Khoai môn và khoai mì làm nhân độn. Cho kết cấu mềm và giảm giá thành.
Bột mì và tinh bột làm chất kết dính. Đây là lý do nhiều loại nhiều tinh bột hơn ta tưởng.
Dầu thực vật chiếm tỷ lệ đáng kể. Làm món mềm và thơm, cũng làm nó nhiều calo.
Rong biển tạo mùi biển cho món giả cá. Mẹo làm mùi rất hiệu quả.
Nấm và men dinh dưỡng tạo vị đậm. Hai thứ này là nguồn umami hợp pháp và lành.
Màu thực phẩm tạo sắc thịt. Thường là màu từ củ dền hoặc phẩm màu tổng hợp.
Chất bảo quản giúp để được lâu. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với đồ tươi.
Một số loại có trứng hoặc sữa. Người thuần chay phải đọc nhãn, không mặc định.
Hàng thủ công ít phụ gia hơn hàng đóng gói. Nhưng để được ngắn và giá cao hơn.
Giá thành không rẻ. Nhiều loại đắt ngang hoặc hơn thịt cùng khối lượng.
Đọc nhãn cho biết
Nhìn thành phần đầu tiên. Thứ đứng đầu chiếm tỷ lệ lớn nhất, thấy tinh bột đứng đầu thì cân nhắc.
Xem lượng natri trên một trăm gam. Đồ chay giả mặn thường rất mặn, đây là điểm yếu lớn nhất.
So lượng đạm với lượng chất béo. Đạm thấp mà béo cao thì không thay được đậu hũ.
Đếm số chất phụ gia. Danh sách càng dài càng nên dùng thưa.
Tìm chữ trứng, sữa, mật ong. Ba thứ dễ lọt nhất với người thuần chay.
Kiểm tra hạn dùng và cách bảo quản. Đồ đông lạnh rã rồi cấp đông lại là hỏng chất.
Xem có ghi cơ sở sản xuất rõ ràng không. Hàng không nhãn mác thì không biết đường truy.
Cảnh giác với chữ tự nhiên và sạch trên bao bì. Đó là từ quảng cáo, không phải chứng nhận.
Bột ngọt thường có mặt. Người nhạy cảm nên để ý dòng này.
Đối chiếu hai ba nhãn cùng loại. Chênh lệch giữa các hãng rất lớn.
Hàng nhập khẩu không mặc nhiên tốt hơn. Đọc nhãn vẫn là cách duy nhất để biết.
Chụp lại nhãn loại mình ưng. Lần sau khỏi phải đọc lại từ đầu.
Lúc nào dùng là hợp lý
Mâm cỗ chay đãi khách. Người không ăn chay thấy quen mắt nên dễ gắp hơn.
Ngày rằm mùng một nấu nhiều món. Rút ngắn thời gian bếp mà mâm vẫn đầy.
Bữa vội sau giờ làm. Có sẵn trong ngăn đá là không phải gọi đồ ăn ngoài.
Đi du lịch hoặc ở nơi ít đồ chay. Mang theo vài gói là yên tâm.
Trẻ con mới tập ăn chay. Hình thức quen thuộc giúp chúng dễ chấp nhận hơn.
Nấu cho người vừa chuyển sang ăn chay. Giai đoạn đầu cần cầu nối, đừng khắt khe quá.
Món cần kết cấu dai. Bún bò chay hay bò kho chay khó làm bằng đậu hũ thường.
Khi đi ăn tiệc mà mang phần riêng. Gọn gàng và dễ chia.
Làm nhân bánh và món cuốn. Tiện và giữ dáng tốt.
Dùng như gia vị chứ không như món chính. Một ít cho thơm, phần lớn vẫn là rau củ đậu hũ.
Vài lần một tuần là hợp lý. Không nên thành nền của mọi bữa.
Chọn loại ít thành phần nhất trong tầm giá. Đây là tiêu chí thực tế nhất khi đứng ở quầy.
Lúc nào nên tránh
Ăn hằng ngày thay cơm. Muối và dầu tích lại rất nhanh.
Người cao huyết áp. Lượng natri trong nhóm này thường rất cao.
Người đang giảm cân. Nhiều dầu và tinh bột, no không lâu.
Trẻ nhỏ ăn thường xuyên. Nên ưu tiên đậu hũ, đậu và rau củ tươi.
Khi muốn tăng đạm. Đậu hũ và các loại đậu cho đạm rẻ hơn và sạch hơn.
Hàng không rõ nguồn gốc bán cân ngoài chợ. Không nhãn thì không biết bên trong có gì.
Loại chiên sẵn để lâu ngoài quầy. Dầu đã oxy hoá, ăn vào không tốt.
Khi bữa đã nhiều dầu mỡ. Thêm đồ chiên nữa là quá tay.
Nếu thấy khát nước sau khi ăn. Đó là dấu hiệu món quá mặn.
Khi có sẵn nguyên liệu tươi. Nấu thật bao giờ cũng hơn.
Dịp ăn chay để tĩnh tâm. Nhiều người thấy đồ giả mặn đi ngược tinh thần đó.
Đừng biến nó thành thói quen mặc định. Tiện một lần thì được, tiện mãi thì thành lệ.
Tự làm ở nhà thay cho hàng đóng gói
Chả chay từ đậu hũ và nấm. Nghiền đậu hũ, trộn nấm băm, nêm rồi hấp hoặc chiên.
Ruốc chay từ nấm bào ngư. Xé sợi, vắt ráo, rang khô với nước tương.
Xúc xích chay từ mì căn. Trộn bột mì căn với gia vị rồi hấp, để ngăn đá dùng dần.
Thịt băm chay từ đậu nành khô. Ngâm nở rồi xào, dùng cho món nhồi và sốt.
Cá chay từ đậu hũ và rong biển. Kẹp lá rong biển rồi chiên, mùi biển rất ra.
Giò chay từ tàu hũ ky. Cuốn chặt rồi hấp, cắt khoanh như giò thật.
Làm mẻ lớn rồi cấp đông. Tiện ngang hàng đóng gói mà kiểm soát được thành phần.
Ít muối hơn hẳn hàng bán sẵn. Đây là lợi thế lớn nhất của đồ tự làm.
Rẻ hơn khoảng một nửa. Nhất là khi làm nhiều một lần.
Cần thời gian một buổi cuối tuần. Đổi lại cả tuần có đồ ăn sẵn.
Bắt đầu từ món đơn giản nhất. Chả chay đậu hũ nấm là món dễ thành công nhất.
Ghi công thức lại sau mỗi lần làm. Lần sau chỉnh dần cho hợp khẩu vị nhà mình.
